Cijfers over suïcide en suïcidepogingen

De cijfers over suïcide en suïcidepogingen schetsen een beeld van de prevalentie en kenmerken van zelfmoord en zelfmoordpogingen in Vlaanderen. 

Suïcides in Vlaanderen

Suïcidepogingen in Vlaanderen

Evolutie suïcide versus evolutie suïcidepogingen

Vergelijking Vlaamse cijfers - Europa

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

Cijfers suïcides in Vlaanderen

In 2016 overleden in Vlaanderen 1.057 personen door suïcide. Dit komt neer op bijna 3 zelfdodingen per dag. Bijna 3 op de 4 (72%) van hen waren mannen. De suïciderate die rekening houdt met de bevolkingsevolutie toont een lichte niet-significante stijging bij mannen ten opzichte van het jaar voordien (van 23,9 zelfdodingen per 100 000 inwoners naar 24,1), en een lichte niet-significante daling bij vrouwen (van 9,1 naar 8,9).

De zelfmoordcijfers worden geregistreerd door het Agentschap Zorg en Gezondheid en zijn afkomstig uit de sterftecertificaten. Meer gedetailleerde suïcidecijfers voor Vlaanderen zijn terug te vinden in het epidemiologisch rapport van VLESP. Een overzicht van de belangrijkste feiten en cijfers per thema of doelgroep vind je in de factsheets.

top

Vergelijking met baseline jaar 2000

De gezondheidsdoelstelling streeft naar een daling van de suïcidecijfers in Vlaanderen met 20%, te behalen in 2020, in vergelijking met het ‘baseline’ jaar 2000.

Rekening houdend met de veranderende leeftijdsverdeling en toenemende bevolking zien we dat het aantal suïcides zowel bij mannen als bij vrouwen in 2016 met 21% gedaald is ten opzichte van het jaar 2000.

Vlaanderen is dus op de goede weg om de gezondheidsdoelstelling te behalen. Inspanningen blijven echter hard nodig, en daar zet het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie dan ook op in.

top

Er waren in 2017 naar schatting 10.288 pogingen tot zelfdoding in Vlaanderen, wat neerkomt op gemiddeld 28 suïcidepogingen per dag. Meer vrouwen (62.4%) dan mannen ondernamen een suïcidepoging.

Suïcidepogingen in Vlaanderen worden geregistreerd door de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek (EZO) van de Universiteit Gent. Spoeddiensten van ziekenhuizen over heel Vlaanderen kunnen deelnemen aan de registratie door middel van gebruik van de tools IPEO en KIPEO. Het aantal registrerende ziekenhuizen neemt jaarlijks toe. In 2017 werkten spoeddiensten van 37 algemene ziekenhuizen in Vlaanderen mee aan de registratiestudie.

Ter illustratie toont onderstaande figuur de person-based rates van suïcidepogingen in 2017, in de regio Groot Gent. Hieruit blijkt dat vooral jonge vrouwen (-20 jaar) en vrouwen tussen 45 en 55 een risicogroep zijn wat betreft suïcidepogingen.

Figuur 1. Person-based rates suïcidepogingen, Groot Gent, 2016, volgens leeftijd en geslacht.

Bron: Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

De cijfers over suïcidepogingen worden geregistreerd door de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek aan de hand van de IPEO- en KIPEO-registraties.Raadpleeg de jaarlijkse rapporten van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek voor meer gedetailleerde cijfers. 

top

Vergelijking evolutie suïcide versus evolutie suïcidepogingen

Onderstaande figuren tonen respectievelijk de evolutie van de gestandaardiseerde sterftecijfers voor suïcide en de evolutie van de cijfers voor suïcidepogingen in Vlaanderen. Voor beide cijfers zien we de laatste jaren een stabilisatie.

Figuur 2. Evolutie gestandaardiseerde sterftecijfers door suïcide in Vlaanderen, volgens geslacht, 2000-2016. 

Bron en meer info: Agentschap Zorg en Gezondheid

Figuur 3. Person-based rate-evolutie van suïcidepogingen per 100.000 inwoners in Vlaanderen, volgens geslacht, 1999-2017.

Bron en meer info: Eenheid voor Zelfmoordonderzoek

top

Vergelijking Vlaamse cijfers - Europa

Het Vlaams Gewest bevindt zich in het gezelschap van Europese lidstaten met hogere suïcidecijfers en ruim boven het EU-gemiddelde. Voor vrouwen bevindt het zich bovenaan (samen met België) na Litouwen. Voor mannen hebben 9 landen nog hogere suïcidecijfers.

Wat betreft suïcidepogingen, zijn er niet veel data voorhanden vanuit andere landen. Enkel Ierland, Oxford en Manchester doen een gelijkaardige registratie zoals in Vlaanderen gebeurt. Een analyse en vergelijking van de cijfers uit deze regio’s vind je in het jaarrapport van de Eenheid voor Zelfmoordonderzoek.

De Vlaamse (en bij uitbreiding Belgische) cijfers zijn sowieso hoog ten opzichte van de Europese landen, en in het bijzonder ten opzichte van Nederland. Het beperkte onderzoek dat in dit verband gebeurde, geeft als verklaringen dat het taboe op het zoeken van psychische hulp in Vlaanderen een stuk groter is dan in Nederland, en dat de geestelijke gezondheidszorg in Nederland toegankelijker is dan in Vlaanderen (Reynders et al., 2011). Bijkomend bleek ook uit een vergelijkend onderzoek tussen Vlaamse en Nederlandse jongeren dat Vlaamse jongeren minder efficiënt problemen kunnen oplossen dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten en minder communiceren over hun problemen met volwassen (Portzky et al., 2008). Attitudes ten aanzien van het zoeken van psychische hulp, probleemoplossend gedrag en communicatie lijken dus mogelijke verklaringen te zijn voor de hogere cijfers in Vlaanderen maar verder onderzoek is nodig om de hogere cijfers in Vlaanderen te verklaren.

Meer gedetailleerde informatie over de internationale context kan je vinden op de website van het Agentschap Zorg en Gezondheid en in het epidemiologisch rapport van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie.

top

Cijfers van Zelfmoordlijn 1813

De Zelfmoordlijn 1813 is een anonieme hulplijn voor iedereen die aan zelfdoding denkt of zich zorgen maakt om iemand. De noodlijn is bereikbaar via telefoon, chat en e-mail en wordt beantwoord door deskundig opgeleide vrijwilligers. In 2017 werden in totaal 15.073 oproepen naar de Zelfmoordlijn 1813 beantwoord. Dit is een lichte stijging ten opzichte van het jaar voordien en deze stijging was het sterkst aan de chat, waar maar liefst 22% meer oproepen beantwoorden werden.

De beantwoorders van de Zelfmoordlijn proberen samen met de oproeper een crisis te overbruggen. De urgentie is vaak hoog: in een kwart van de gesprekken is er sprake van een concreet uitgewerkt plan. 

Zelfdoding kan nooit worden teruggebracht tot één oorzaak. Tijdens de gesprekken aan de Zelfmoordlijn komen veelal verschillende factoren aan bod. Onderstaande grafieken geven een overzicht van de meest aangehaalde beschermende en risicofactoren tijdens gesprekken aan de Zelfmoordlijn.

Lees meer gedetailleerde cijfers in het jaarverslag van het Centrum ter Preventie van Zelfdoding.

top

© Zelfmoord1813 - disclaimer